Drone’lar, iPhone’lar ve bilgisayarlar gibi en çok beğenilen elektronik araçlardan biridir ve drone kazası da en büyük sorundur. Droneler ayrıca emlak ve fotoğrafçılık da dâhil olmak üzere birçok sektörde devrim yaratmıştır. Ancak çarpmaya eğilimli oldukları için oldukça risklidirler. Peki drone ile çarpma oluştuğunda ne yapmamız gerekiyor?
İlk adım kişilerin güvenliğini sağlamak ve cihazı güvenli biçimde kapatmaktır. Hasar şüphesi olan drone’u çalıştırıp uçurarak test etmeyin. Görünürde yalnızca çizik olması, bataryanın veya iç bileşenlerin sağlam olduğunu göstermez. Cihazın durumunu ve hata mesajlarını kaydedip modelin üretici talimatlarına göre teknik inceleme alın.
Drone kazaları, sıklıkla olsa da çoğu durumda önlenebilmektedir. Drone kazalarını ve düşüşünü nasıl önleyeceğinizi öğrenmek için ise yazımızı okumaya devam edin.
Drone Kazalarının En Yaygın Nedenleri Nelerdir?
Drone kazalarının meydana gelmesinin nedenleri aşağıdadır.
Dikkat Dağıtıcı Şeyler:
Bu en basit sorundur. Ve bu sorun ne yazık ki genellikle deneyimli pilotların başına bile gelir. Biriyle konuşurken de drone cihazınızı uçuruyor olabilirsiniz. Bu sırada drone cihazın yakınında herhangi bir engel olduğunu görmezsiniz.
Daha iyi uçuşlar ve çekimler yapmak için de biraz geriye gitmeniz gereken durumlar vardır ve drone cihazın arkasındaki engelleri görmeniz için bu gereklidir. Bununla birlikte drone cihazınızın her zaman görüş alanınızda olduğundan emin olun. Bu mümkün değilse engellere yaklaştığınızda birinden yardım alabilirsiniz.
Uçan FPV:
Uçan FPV, (birinci şahıs görünümü, geriye doğru uçmaya benzer.) Yani drone kamerasının gerçek zamanlı video görünümünü verir. Görünümü 3D olarak izleyebilmek için de gözlükleri kullanabilirsiniz. Ancak drone cihazın çevresindekileri bilmediğiniz için büyük ihtimalle engellerle karşılaşacaksınız.
Bu durum, drone cihazı uçururken geri geri gidip, bir engelle karşılaştığınızda birinin sizi uyarmasına benzer.
Engel Oluşumu:
Drone cihazın bağlantısını engelleyecek birçok faktör vardır. Örneğin, bir akıllı saatimiz veya telefonunuz ile droneleri etkileyebilecek sinyaller gönderilebilir.
Endüstriyel makineler, elektrik hatları ve baz istasyonları de droneler dâhil elektronik cihazları etkileyebilecek manyetik güce sahiptir. Bu müdahaleler de drone cihazı kullanmayı zorlaştırır ve düşmesine neden olur. Diğer engeller ise tekne radarı, arabalar, beton ve metal binalardır
Ön kontrol incelemesi yapmamak:
Ön uçuş kontrolleri, pusula kalibrasyonu, motorları, pervaneleri, pili ve doğru uçuş modunu incelemektir. Bu adımı atlarsanız da herhangi bir sorunla karşılaşmazsınız ama uçuş sırasında drone cihaz arızalanabilir. Çoğu kişinin atladığı bir diğer nokta ise GPS kilididir. Çünkü, drone herhangi bir sorunda hızla konumuna dönebilmesi için yönünü belirlemeli ve baz istasyonlarının koordinatlarını bilmelidir. Bu nedenle GPS kilitlenmezse, konuma dönmeye çalışırken bir yerlere çökebilir.
Görsel Görüş Hattını Geçme:
Uçuş mesafesini, cihazı doğrudan görebileceğiniz ve güvenle kontrol edebileceğiniz şekilde planlayın. Teknik bağlantı menzili, güvenli görüş mesafesi veya uçuş izni yerine geçmez. Uçuşun yapılacağı bölgenin güncel resmi kurallarını ayrıca kontrol edin.
Çok uzağa uçmak ise binalar, baz istasyonları ve elektrik hatları gibi engeller nedeniyle sinyal kaybını oluşturur.
Çok uzağa gitmek, ayrıca drone pillerini tüketmektir çünkü, drone konumuna dönerken bir mesafe aşmak zorundadır. Bazı droneler, çok uzağa gittiğinizde ise sizi hesaplamak ve uyarmak üzere üretilmiştir. Ancak, pilleri daha da hızlı tüketen kuvvetli rüzgarlar gibi sorunları gerçekten bilmezler. Sonuç olarak ise drone pilleri uçuş sırasında ölür ve cihazın düşmesine sebep olabilir.
İçeride Uçmak:
Kapalı alanlarda GNSS/GPS sinyali zayıf veya kullanılamaz olabilir. Görüş sisteminin çalışması ise modelin desteklediği yükseklik aralığına, ışığa ve yüzey özelliklerine bağlıdır; iç mekânda bütün sensörlerin çalışmadığı varsayılmamalıdır.
Kapalı alanda uçuşu modelin resmi kılavuzuna göre değerlendirin. Sinyal kaybı ve eve dönüş davranışı modele ve ayarlara göre değişebilir. Yetersiz alan, aydınlatma veya konumlama koşullarında uçuş yapmayın; ev içinde ilk uçuş denemesi yapmayın.
Sert Hava Koşulları:
Rüzgâr ve yağmur gibi hava koşulları, drone’nuzu gerçekten kötü duruma getirebilir. Bu durumda drone rüzgara karşı uçmaya çalıştığında, eve dönüş işleminde piller daha hızlı tükenir. Bu durumda, yağmur drone’un iç parçalarına zararlar verebilmektedir.
Kuşlar:
Drone ile bir kuşla, özellikle de yırtıcı kuşlarla, kavga etmek istemezsiniz. Droneler, bu esnada hızlı hareket hâlinde olur ve havada kolaylıkla manevra yapabilirler. Özellikle de kartal gibi yırtıcı kuşlar, drone cihaza saldırabilir ve onu alıp, kaçabilirler.
Bitmiş Piller:
Düşük batarya uyarısı, eve dönüş ve otomatik iniş davranışı modele, mevcut koşullara ve ayarlara bağlıdır. Bütün drone’lar için geçerli sabit bir %30 eve dönüş veya %15 iniş eşiği varsaymayın. Uygulamanın uyarılarını, kalan uçuş süresini, mesafeyi ve rüzgârı izleyin; güvenli iniş için yeterli enerji payı bırakın.
Otomatik Uçuş Modları:
Eve dönüş, ActiveTrack ve otomatik kalkış gibi otomatik uçuş modları, drone teknolojisinde gerçekleşen en iyi sistemlerden biridir. Ancak, drone’u manüel olarak uçurmakla aynı şey olmadığı için çarpışmanın sebeplerinden bazılarıdır.
Otomatik kalkış veya RTH sırasında drone, daha yüksek bir yere çıkar. Bu uçuş modları sırasında ise drone’un nereye çarpacağını tahmin etmek zordur.
Drone Flyaways: En Tehdit Edici Sebep:
Drone Flyaways: Drone ile bağlantı koptuğunda veya tamamen kaybolduğunda oluşur. Motor arızaları da drone’un uçup, kaybolmasına neden olur. Bu durumda drone’u kullanmayı zorlaştırmaktadır. Ayrıca cihaz nesnelere çarpabilir ve dengesiz bir şekilde uçar.
Aşağıda drone uçuşlarını kontrol etmenin bazı yolları bulunmaktadır.
Ön Kontrol:
Uçuş öncesinde pervaneleri, motorları, bataryayı, uçuş modunu ve uygulamadaki uyarıları model kılavuzuna göre kontrol edin. Manyetik girişim uyarısı varsa kaynaktan uzaklaşın; girişimi bastırmak için aynı noktada pusula kalibrasyonu yapmayın. Kalibrasyonu yalnızca üreticinin gerekli gördüğü durumda ve uygun ortamda uygulayın.
RTH’yi Ayarlayın:
Eve dönüş noktasını ayarladığınızdan emin olun çünkü, pil azaldığında drone’un geri dönecek bir yere ihtiyacı vardır. Bununla birlikte RTH rakımının çevredeki tüm engellerden daha yüksek olduğundan da emin olun. Ve bu engellere çarpmadan drone cihazı kullanın.
Drone’u Her Zaman Görüş Alanında Tutun:
Drone’u uçuş boyunca doğrudan görüş alanınızda tutun. Çünkü, eğer drone uzağa uçarsa kaybolup, gider ve bağlantıyı tamamen kaybedebilirsiniz. Bunun için de gerekli olmadıkça aydınlatma kısıtlıysa drone’u uçurmayın.
Bir İzleyici Yükleyin:
Kontrol edemediğimiz durumlarda dronelar uçup, kaybolabilir. Drone’unuzun güvende olduğunu bilmek için ise cihaza bir izleyici yükleyin.
Drone Ne Sıklıkla Düşer?
Teknolojik gelişimler nedeniyle drone kazaları çoğunlukla pilot hatasından kaynaklanıyor. Eğer drone’unuzu çok zorlarsanız, uçmadan önce kontrol etmezseniz veya düzenli bakım yapmazsanız drone’unuz düşebilir.
Bu gibi durumlarda elbette, kesintiler ve sert hava koşulları vardır. Dolayısıyla drone’ların ne sıklıkla düştüğüne dair bir veri yok. Yalnızca drone cihazları uçururken daha dikkatli olunması gerekmektedir.
Drone Kazası Nasıl Önlenir?
Aşağıda drone kazasını önlemek için bazı yollar bulunmaktadır.
Uçmadan Önce Drone’u Kontrol Edin:
Parçaların düzenli ve doğru çalıştığından emin olmak için pervaneleri, motorları ve pusulayı inceleyin. Çalıştığından emin olmak için ise videonun iletimini de incelemelisiniz.
Drone’u Düz Bir Zeminden Uçurun:
Kalkış için düz, sağlam ve çevresi açık bir zemin seçin. Modelin konumlama koşulları sağlanmadan ve uygulamadaki Home Point bilgisi doğrulanmadan kalkış yapmayın. GPS kaydı oluşsun diye önce havalanmak veya her konum değişikliğinde belirsiz bir “GPS sıfırlama” işlemi uygulamak yerine üreticinin Home Point talimatlarını izleyin.
Bir Gözcüden Yardım Alın:
Bir FPV uçururken veya çekim yaparken herhangi bir engel durumuna karşı sizi uyaran bir gözcünün olması iyidir.
Alanları Değerlendirin:
Kazaya neden olabilecek hiçbir engel, elektrik hattı, ağaç veya başka nesne olmadığından emin olmak için bir deneme yapın. Bazı durumlarda bu engellerle uğraşmanız gerekir ve bu nedenle rotanızı plânlamanıza ve bazı engellerden kaçınmanız gereken yöntemleri bilmenize yardımcı olur.
Hava Koşullarını Kontrol Edin:
Birkaç uygulama, sıcaklığı ve rüzgarı ölçmeye, hatta yağmuru tahmin etmenize yardımcı olur. Bu sayede hava koşullarından emin olabilirsiniz. Hava sisliyse ve hâlâ drone’u uçurmak istiyorsanız, cihazı göz önünde bulundurun. Baz istasyonunda havanın normal olabileceğini ve drone yerden biraz yüksekliğe çıktığında hâlâ rüzgar olacağını unutmayın.
Hava çok rüzgârlıysa da drone’un yüksekliğini biraz indirin ve eve geri döndürün. Drone’u geri getirirken de rüzgarı engellemeye yardımcı olacağından engelli alanlara iniş yapabilirsin.
Pil Ömrünü İzleyin:
Drone ‘unuz %30’da eve dönecek şekilde tasarlandıysa, cihazı zorlamaya devam etmeyin. İniş sırasında zorlamayacağınızdan her zaman güvenli alanda olduğunuzdan emin olun.
Girdap Halkası Durumundan Kaçının:
Drone’un pervaneleri çalıştığı zaman bir kaldırma başlattığı için altlarına çok fazla hava iterler. Bu hava ise “downwash” olarak bilinir. Yani drone’u çok alçaltırsanız, aşağı doğru hareketlenecektir. Aşağısı da daha az basınca sahip olduğundan drone çok hızlı düşmeye başlayacaktır.
Her drone’un önceden ayarlanan iniş hızı vardır. Bu nedenle talimatları incelediğinizden emin olun.
Frenleme Hızları ve Mesafeleri:
Tıpkı araba kullanırken veya uçak uçururken olduğu gibi iniş yaparken yavaşlamanız gerekir. Daha yüksek bir hızda inmek istiyorsanız da daha fazla mesafeye ihtiyacınız olacaktır. Engellere yakın uçarken ise yavaşlamanız gerekmektedir.
Pratik:
Bu, düşmeyi önlemenin en önemli yollarından biridir. Bunun için açık alanlarda engellerin etrafında pratik yapın. Böylelikle en iyi kalibrasyon uygulamalarını ve insansız hava aracını iç mekânlarda nasıl uçuracağınızı öğrenebilirsiniz. Pratik yapmak ayrıca drone’ların düşmesinin en önemli nedenlerinden biri olan pilot hatalarını da azaltır.
İç Mekânda Sensör ve Konumlama Koşullarını Kontrol Edin:
İç mekânda uçuş için bütün sensörleri kapatmayı veya cihazı doğrudan tutum moduna almayı genel çözüm olarak uygulamayın. Görüş sistemi ve konumlama desteği model, zemin, ışık ve irtifa koşullarına bağlıdır. Modelinizin resmi DJI kılavuzunda belirtilen çalışma sınırlarını ve sinyal kaybı davranışını kontrol edin.
Uygun konumlama sağlanamıyorsa veya alan güvenli değilse uçuşu başlatmayın. Sensör uyarıları tekrar ediyorsa uçuş denemesiyle çözmeye çalışmadan teknik destek alın.
CSC Komutundan Kaçının:
CSC (Combination Stick Command), DJI Phantom modellerinde kullanılan bir kumanda komutudur. Bu komut ise acil bir durumda drone’u durdurmak için üretilmiştir. Drone, uçarken bu işlevi kullanırsanız da cihazı düşürebilirsiniz.
Drone’unuzu Düşürdükten Sonra Ne Yapmalısınız?
Önce kişilerin güvenliğini sağlayın ve cihazı yalnızca güvenle erişilebilen bir yerden alın. Cihazı yeniden çalıştırarak ya da uçurarak sağlamlığını test etmeyin. Bataryada şişme, sızıntı, aşırı ısınma veya fiziksel hasar varsa kullanmayı ve şarj etmeyi bırakıp üretici desteği alın.
Dışarıdan yalnızca çizik görülmesi, bataryanın veya iç bileşenlerin sağlam olduğunu kanıtlamaz. Kaza koşullarını, görünen hasarı ve mevcut hata mesajlarını kaydedin; teknik inceleme için cihaz modeliyle birlikte iletin. Uçuşa dönüş kararı, gerekli kontroller ve onarım tamamlandıktan sonra verilmelidir.
Üreticiyle İletişime Geçin:
Hasar tespit edildiğinde cihazı kullanmaya devam etmeden üretici desteği veya teknik servisle görüşün. Onarım ihtiyacı ve ücret, cihazın incelenmesinden sonra değerlendirilir; her hasarın ücretsiz giderileceği veya belirli bir sonuç sağlanacağı varsayılmamalıdır.
DJI Care Refresh uygunluğu, hizmet kapsamı ve ücretleri için cihaz modeli, satın alınan bölge, plan ve ilgili tarihte geçerli koşulları kontrol edin. Bu yazı sabit bir plan fiyatı veya onarım/değişim garantisi vermez. Güncel bilgiler için DJI’ın resmi Care Refresh koşulları ve sık sorulan sorular sayfasını inceleyin.
Son Düşünceler: Drone Düşürmek Kolay Mı?
Drone’u düşürmek, çok da kolay değildir. Çünkü, droneler artık çok gelişmiş durumdadır ve kazaların çoğunluğu uygulama eksikliği ve pilotun hatalarından kaynaklanmaktadır.
Drone kazaları çok tehlikelidir. Bu dronelerin, vagonlara, havaalanlarına ve hatta Beyaz Saray’a çarptığı kazalar olmuştur. Bu kazaları engelleyebileceğiniz bazı yolları ve bir kazadan sonra yapılması gerekenleri açıkladık.
Cihazı görüş alanınızda tutun, uygun bir uçuş alanı seçin ve bakımını modelin talimatlarına göre yapın. Uçuşun yapılacağı yerde geçerli resmi kuralları kontrol edin.
Hasarın karşılanacağını varsaymayın; varsa sigortanın veya servis planının güncel kapsamını ve koşullarını kontrol edin.